Đại tướng Võ Nguyên Giáp mẫu đã trở nên một tượng trưng của Việt Nam.

Hiện thời chỉ còn “Hịch tướng sĩ” và “Lời di chúc” của Trần Hưng Đạo là một phần tổng kết mang tính binh thư

Sử sách thế giới đã đánh giá tăm tiếng và sự nghiệp của vị Tổng tư lệnh Quân đội quần chúng. Ông là người cùng toàn quân, toàn dân viết lên những trang sử oanh liệt chống ngoại xâm và là người chép lại chính những trang sử đó. Tài mưu lược và trí sáng tạo của nghệ thuật quân sự Việt Nam là thế đấy. Thế kỷ XVII, nhà quân sự lỗi lạc Đào Duy Từ viết bộ binh thư thứ ba là “Hổ trướng xu cơ” còn truyền đến nay.

Giáo sư  Phan Huy Lê   (chủ toạ Hội Khoa học lịch sử Việt Nam). Tăm tiếng, sự nghiệp, cống hiến của ông đã đi vào nhiều tự điển bách khoa và bách khoa thư của các nước.

Trong số các vị tướng nổi danh trên thế giới, ông là người duy nhất sống gần như xuyên suốt gần cả thế kỷ XX sang đầu thế kỷ XXI. So với nhiều thống soái trong lịch sử Việt Nam và thế giới, ông có những nét độc đáo.

Theo ông có sự gặp nhau giữa quân sự và sử học là phải coi trọng lịch sử, phải ngóng đúng sự thật dù cho là sự thực đắng cay, đau xót, là phải coi xét mọi sự việc trên ý kiến lịch sử với sự vận động biện chứng của nó.

Đã mấy lần trong trao đổi thân tình, ông nói với chúng tôi, hiểu biết và tư duy sử học giúp ông rất nhiều trong chỉ huy kháng chiến. Thế nhưng, khi thế kỷ XX lắng lại rồi thì chỉ còn lại 2 con người như hai biểu tượng. Trong nghiên cứu lịch sử và bàn luận với các sử gia trong và ngoài quân đội, Đại tướng đặc biệt lưu ý chúng tôi cần thẩm tra và tìm hiểu sâu sắc những khái niệm mà cha ông đã tổng kết như “ngụ binh ư nông” thời Lý; “dân binh”, “dĩ đoạn chế trường” thời Trần; “lập cước chi địa”, “dĩ nhược chế cường, dĩ quả địch chúng” thời khởi nghĩa Lam Sơn để thấy đúng tầm đại quát qua các thời kỳ lịch sử, sự tiến triển của tư tưởng quân sự Việt Nam.

Con người, sự nghiệp của ông đã đi vào lịch sử, đã được ghi nhận trong lòng dân muôn đời không mờ phai.

Ông có những phân tách và nhận xét sâu sắc về tính sáng tạo đặc sắc trong tư tưởng quân sự của Trần Quốc Tuấn, Nguyễn Trãi, Nguyễn Huệ.

Trước khi trở nên nhà quân sự, ông đã là nhà báo, nhà sử học, nghiêm phụ dạy sử. Thế kỷ XX đã khép lại nhưng đó là thế kỷ đầy bi tráng và hào tráng, ghi lại biết bao sự kiện lớn với những con người có Tên tuổi.

Ông trở nên một vị tướng huyền thoại của chiến tranh quần chúng. Đối với Việt Nam, Đại tướng Võ Nguyên Giáp là một tài năng quân sự, một anh hùng dân tộc, một nhà văn hóa, nhà sử học lớn. Việt Nam - Hồ Chí Minh - Võ Nguyên Giáp đã từng vang lên trong cuộc chống chọi phóng thích dân tộc của nhiều nước như biểu tưởng của Việt Nam, ngọn cờ tiên phong của phong trào chống chủ nghĩa thực dân trên thế giới.

Năm 2001, Giáo sư Trần Văn Giàu đã từng nhấn mạnh: “Chúng ta đang đón chào thế kỷ XXI. Với tầm bao quát của vị thống soái, những trang hồi ký của ông vừa mang tính cụ thể của nhiều tình tiết sinh động, vừa phản chiếu toàn cục cuộc chiến tranh.

Ông là nhà quân sự vào loại rất hiếm hoi không những đã chỉ huy cuộc kháng chiến mà còn tiến hành tổng kết được kinh nghiệm của chiến tranh để lại một số tác phẩm có giá trị như binh thư hiện đại. Ảnh: Quốc Khánh Đã có rất nhiều công trình nghiên cứu về thế cục và binh nghiệp nhóc con của ông được xuất bản trong nước và trên thế giới. Mãi đến ngày nay, Đại tướng Võ Nguyên Giáp là vị thống soái trực tiếp chỉ huy chiến tranh đã để tại những tổng kết mang tính binh thư đương đại.

Nhưng từ kinh nghiệm đó, tổng kết nêu lên thành một hệ thống ý kiến phản ảnh tư tưởng và nghệ thuật quận sự Việt Nam thì không mấy nhà quân sự làm được. Đại tướng gợi ý hình như qua lịch sử chống ngoại xâm đã hình thành một số tư tưởng và đặc điểm nghệ thuật quân sự mang tính độc đáo và sáng tạo của Việt Nam, tồn tại như một trường phái quân sự Việt Nam hay một thuyết quân sự Việt Nam.

Về phương diện này, chiến tranh là thử thách ác liệt nhất đoàn luyện tư duy và nhận thức khách quan của con người mà chỉ một lầm lẫn nhỏ có khi phải đổi bằng thương tổn lớn, thậm chí thất bại nặng nề.

Những hồi ký “Chiến đấu trong vòng vây”, “Đường tới Điện Biên Phủ”, “Điện Biên Phủ: điểm hẹn lịch sử”, “Tổng hành dinh trong mùa xuân đại thắng” là những bộ sử sống động về hai cuộc kháng chiến thần kỳ của Việt Nam. #, Điển hình cho sức mạnh của một nước thuộc địa bị coi là “nhược tiểu” dám đấu tranh và chiến thắng những đế chế hùng mạnh bậc nhất của thời đại.

Đào Duy Từ không trực tiếp cầm quân nhưng giữ vai trò như cố vấn của chúa Nguyễn trong cuộc chiến tranh Trịnh - Nguyễn. Đại tướng Võ Nguyên Giáp đã trở thành một tượng trưng của dân chúng Việt Nam. Đại tướng không chỉ để lại một số công trình nghiên cứu lịch sử mà còn đề ra một số hướng nghiên cứu đề đạt một tư duy sử học rất sắc sảo.

Đại tướng Võ Nguyên Giáp vừa là nhà quân sự vừa nhà sử học. # Việt Nam, Đại tướng Võ Nguyên Giáp là một trong những vị tướng nức danh nhất của lịch sử nhân loại. Ông nhấn mạnh nền tảng quyết định chiến thắng của các cuộc kháng chiến, quyết định sinh khí bền bỉ của dân tộc là nền văn hóa dân tộc. Ông cho rằng các cuộc kháng chiến hay khởi nghĩa thắng lợi đều là chiến tranh yêu nước mang tính nhân dân cao.

Việt Nam - Hồ Chí Minh, Việt Nam - Võ Nguyên Giáp đã trở thành biểu trưng của Việt Nam. Đó không phải là quốc gia thông thường mà một dân tộc đứng lên đương đầu để tự phóng thích mình, đấu tranh cho độc lập, tự do.

Sau khi chiến tranh chấm dứt, Đại tướng dành nhiều thời gian cho nghiên cứu lịch sử, nhất là lịch sử chống ngoại xâm, viết nhiều luận văn về lịch sử quân sự, về một số chiến công và danh nhân như chiến thắng Chi Lăng, chiến thắng Đống Đa, nhân vật Trần Quốc Tuấn, Nguyễn Trãi, Nguyễn Huệ…cùng một số tướng soái thời đương đại.

Đó là chủ toạ Hồ Chí Minh và Đại tướng Võ Nguyên Giáp”. Trước đây, Hưng Đạo Vương Trần Quốc Tuấn là người trước hết đã soạn được hai bộ binh thư: “Binh gia yếu lược” (hay Binh thư yếu lược) và “Vạn Kiếp tông bí truyền thư”, nhưng cả hai đều thất truyền.

Tên tuổi của Chủ tịch Hồ Chí Minh và Đại tướng Võ Nguyên Giáp đã làm rạng danh nước non, đất nước Việt Nam. Đó là tác phẩm “Mấy vấn đề đường lối quân sự của Đảng”, “Vũ trang quần chúng cách mạng, xây dựng quân đội quần chúng”, “Chiến tranh giải phóng dân tộc và chiến tranh bảo vệ tổ quốc”. Trong lịch sử, Việt Nam đã qua nhiều lần kháng chiến bảo vệ sơn hà và khởi nghĩa dành lại giang san, để lại một kho tàng kinh nghiệm vô cùng phong phú, sáng tạo.

Trong Bài tựa của sách “Vạn Kiếp tông bí truyền thư”, tướng Trần Khánh Dư nêu lên sự biến hóa kỳ diệu của phép dụng binh “Người giỏi cầm quân thì không cần bày trận, người giỏi bày trận thì khồng cần phải đánh, người giỏi đánh thì không thua, người khéo thua thì không chết” và nhắc lại lời dặn của vị Quốc công Tiết chế Trần Hưng Đạo: “Sau này con cháu và bồi thần của ta, ai học được bí thuật này thì phải sáng láng mà thi hành, bày xếp, không được ngu dốt mà trao chữ truyền lời”.